Hasan Kıran – Tutku, Mücadale ve Sanat

[Bu yazı Etkin Sanat Dergisinin Ocak/Şubat 2005 sayı :6, sayfa:35,36,37,38,39,40 yayınlanmıştır.]

Sanatı tanımlarken üzerinde en çok durduğumuz konulardan biri, "sanatın tutku ile idealin ve çalışma azminin bileşkesi olduğu"nu özellikle vurgulamaktır. Bu vurgu da "yetenek" denen sığınma kapısının geri planlara, menzil dışına itilmesi anlamına gelir. Bir başka açıdan da yetenek denen şey, o işe tutku ile sarılmaktır. Tutku, dinamizmi, çalışma disiplinini, yılmadan, bıkmadan, usanmadan mücadeleyi beraberinde getirecektir.

Bizim eğitim sistemimiz anılan bu noktada gereğini yerine getiremeyen bir tutum içindedir. Toplumumuz "Yeteneği var, yeteneği yok" ayrımını, daha anne karnında belirleyecek bilgiçlerin ön yargıları ile doludur. Eğitim sistemimiz de Fen ve Matematik eğitiminden başka bir şey düşünmediği, düşünmek istemediği, sistemin bütün öğelerini bu gözlükle gördüğü ve değerlendirdiği için başka alanları ve özellikle sanat alanlarını ıvır, zıvır, kıvır işleri olarak algılayabilmektedir. Bu sözcükler 1950'lerde bir Milli Eğitim Bakanı tarafından söylenmiştir. Bu söz üzerine Türkiye'nin en önemli eğitim kurumu olan Gazi Eğitim Enstitüsü'nün Resim, Müzik ve Beden Eğitimi Bölümleri bir yıl kapalı kalmıştır.

O günden bugüne değişen hiçbir şey yoktur. Kafa aynı kafa, mantık aynı mantık.

Sanat, insani değerler manzumesidir. Hangi sanat dalı olursa olsun, insanın kendini tanımasına, gizil güzlerini keşfetmesine, duygu ve sezgi dünyasını zenginleştirebilmesine fırsat yaratır. Bu sanatın gizemi, gücü ve kudretidir. Bu nedenle sanatı yaşamının vazgeçilmezlerinin en başına koyanlar, ister birey olsun, ister toplum; daima kazanmışlardır, hem kendileri, hem ülkeleri adına.

Bu kapsamda bizlerin bir eğitimci olarak son yıllarda tanık olduğumuz en güzel örneklerden biri Hasan Kıran'dır.

Hasan Kıran, kendine amaç edindiği Ağaç Baskı konusunda, aylarca sabahlara kadar çalışan, yeni ve atak araştırmalarla katıldığı yurt içi ve yurt dışı sergi ve yarışmalarda adını ve ülkemizin adını duyuran sanat savaşçılarımızdan biri. Anadolu'da mahrumiyet nedeniyle sanat yapmak zordur inancına inat, Van'da yaptığı çalışmaları ile uluslar arası jürili sergilerde adını duyurmasını bildi. Aşağıdaki sanatsal etkinlikleri incelendiğinde onun başarıların boyutu meydana çıkar. Bu birikimle Japon Profesör Tetsuya NODA'nın isteği üzerine Japonya'ya, Tokyo National University of Fine Arts'a davet edildi. İki yıldır çalışmalarını burada sürdürmekte. Üniversitedeki çalışma disiplini ve sanatsal başarısı ile kısa sürede kendini kabul ettirdi, Doktora programı adaylığına seçildi. Tokyo'nun Roppongi merkezinde Galeri Mai'de Temmuz ayı içinde Türkiye Başkonsolosu Sayın Solmaz Ünaydın'ın katılımı ile önemli bir baskı resim sergisi gerçekleştirdi. Bu kapsamda sergi boyunca, sergiyi gezen herkese Türkiye'yi tanıtan kataloglar dağıtıldı. "İnanın sergiye gelenlerle resimlerimden ziyade Türkiye'yi konuştuk. Türkiye'yi anlatabilmek için inanılmaz yırtındım eksik Japonca'mla. Ve gelenlerin önemli bir bölümü birazcık olsun Türkiye'yi biliyorlar, artık. Ayrıca bulunduğum üniversitede ilk Türküm ve her fırsatta Türkiye'nin tanıtımını yapıyorum. Çünkü ne yazık ki üniversiteliler Türkiye'yi hiç bilmiyorlar." Diyor Hasan Kıran. İki yıldır hemen hemen her gün, oradaki bütün çalışmalarını ileti ile, yazı ve fotoğraflarla bana bildirdiği için bütün gelişmeleri ve bulunduğu ortamlarda, yemeğimizden sanatımıza kadar ülkemizi oradaki insanlara anlatmak için gösterdiği çabaları iyi biliyorum Hasan'ın.

Özellikle yurt dışında bu gibi tavırlar ve mücadeleler önemli bir sorumluluktur. Bu ülkenin aydın bir bireyi olmanın, sanatçısı olmanın sorumluluğudur. Bir politikacının verebileceğinin kat kat fazlasını sanat politikaları daha tutarlı ve daha inandırıcı olarak verir.

Hasan Kıran, ülkemizde ağaç baskı alanında önemli isimlerden biridir. Ağaç baskı tekniğinin kendine özgü olanakları içinde, bu ülkenin konularını çağdaş bir anlatım dili ile uluslar arası sanat ortamına taşıyabilme başarısını göstermektedir. Yörük Çadırlarını; içinde çocukluğunu yaşadığı kara çadırları, Anadolu'nun kırsal doğa yapısını, Çatalhöyük duvar resimlerini, Anadolu Şamanizm'inin doğa ve insan temelli söylemlerinin resimleştirilmesini kendine amaç edinmiştir. Bu temalardan yola çıkarak oluşturduğu sanat dili, onun kendini, kimliğini, yaşam dilimlerini ve sanatsal birikimini ekleyerek ortaya koyduğu konusal/sanatsal sorunlarıdır. Aynı zamanda bunlar, bir toplumun kültürünü çeşitli boyutları ile evrensel kültüre taşıma sorumluluğudur. Hasan Kıran, yıllardır bıkmadan, her koşulda ve her ortamda yoğun bir mücadele içinde sürdürdüğü çalışmalarında bu tekniğin sınırlarını renk, biçim, boyut ve teknik yönünden zorlayarak, yeni bir dil ve çarpıcı bir etki yaratmayı başarmıştır.

Hasan kıran, bir anlamda kendini ortaya koyarken, toplumunu anlatan, kendini besleyen toplumsal verileri görselleştirmeyi amaçlayan eserleri ile Balkan Bienali, İskenderiye Bienali, Osaka Trienali gibi önemli bienal ve trienallerde ödüller kazandı. Bu başarı ve çalışma azmi nedeniyle ağaç baskı konusunun en iyi bilindiği Uzakdoğu ve Japon sanatının merkezlerinde kendini kabul ettirebilmenin onurunu yaşayabilmektedir.

Bu tür başarılar tesadüf değildir. Aşağıdaki seçme etkinlikler gibi yoğun çalışmaların sonucudur. Her esere yaşamının ve bir daha yaşanamayacak zaman kavramının damgasını vurabilmenin tesadüflerle değil, akıl, bilinç ve sorumlulukla ilgisi vardır.

· 3. Uluslararası Mısır Baski Trienali, Gizza, MISIR

· Uluslararasi Kanagawa Baskı Trienali, Kanagawa, JAPONYA

· 4.Uluslararası Kyoto Baskı Trienali, Kyoto, JAPONYA

· Uluslararası Wrexham Baskı Sergisi, Wrexham, INGILTERE

· 4.Uluslararas Mısır Baskı Trienali,Gizza, MISIR

· 12.Uluslararası Varna Baskı Bieniali,Varna,Bulgaristan

· Uluslararası Bangkok [Print and Drawing] Sergisi, TAILAND

· Uluslararasi Krakow baskı trienniali,POLONYA,UKRANYA,ALMANYA

· Uluslararası Taichung Baskı[Print and Drawing] Bieniali,Taichung,TAYVAN

· XXII. Uluslararası Akdeniz Ülkeleri Baskı Sergisi, İskenderiye, MISIR

· Uluslararası Balkan Ülkeleri Baskı Trienali, Falun, ISVEC

· Ayrıca yurt içindeki yarışmalı jürili/sergilere 25 kez seçildi.

· Devlet Resim/Heykel, DYO, AÇS Sergileri gibi önemli sergi ve yarışmalardan aldığı ödül sayısı 9.

· Yurt içinde ve yurt dışında 20 kişisel sergi.